<\/p>\n\n\n\n
Wed\u0142ug danych GUS poziom dzietno\u015bci w Polsce w 2024 roku wyni\u00f3s\u0142 1,11. Jest to jeden z najni\u017cszych wynik\u00f3w w ca\u0142ej Unii Europejskiej i najni\u017cszy od czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej. W 2025 r. urodzi\u0142o si\u0119 zaledwie 238 tys. dzieci, czyli o ponad 130 tys. mniej ni\u017c dekad\u0119 wcze\u015bniej. Dla por\u00f3wnania: Czechy maj\u0105 1,46, W\u0119gry 1,55, Szwecja 1,45, a \u015brednia unijna to 1,38. Polska od lat jest w europejskiej czo\u0142\u00f3wce spadku liczby urodze\u0144, ale ostatnie badania pokazuj\u0105, \u017ce sytuacja jest gorsza ni\u017c my\u015blano do tej pory. Liczba ludno\u015bci w Polsce wed\u0142ug danych GUS z ko\u0144c\u00f3wki 2025 r. to ju\u017c tylko 37 mln 332 tys.<\/p>\n\n\n\n
Co prawda \u015bredni wiek \u017cycia Polak\u00f3w wyd\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 i jest najwy\u017cszy w historii : m\u0119\u017cczy\u017ani \u017cyj\u0105 \u015brednio 75 lat, kobiety \u2013 82 lata. Dla por\u00f3wnania jeszcze w 2000 roku \u015bredni wiek u m\u0119\u017cczyzn wynosi\u0142 oko\u0142o 70 lat, a u kobiet oko\u0142o 78 lat.<\/p>\n\n\n\n
Co jest przyczyn\u0105 tak niskiego poziomu dzietno\u015bci w Polsce w ostatnich latach? Czy jest na to jaka\u015b recepta?<\/p>\n\n\n\n
Przyczyn mo\u017cna szuka\u0107 z r\u00f3\u017cnych stron. Cz\u0119\u015b\u0107 opinii twierdzi, \u017ce za ten stan odpowiadaj\u0105 aspekty ekonomiczne. Problemy mieszkaniowe Polak\u00f3w, niestabilno\u015b\u0107 na rynku pracy. Inni pr\u00f3buj\u0105 wm\u00f3wi\u0107, \u017ce za ten stan odpowiada niepewno\u015b\u0107 jutra ze wzgl\u0119du na napi\u0119t\u0105 sytuacje czy to za wschodni\u0105 granic\u0105 czy na p\u0142aszczy\u017anie globalnej czyli gro\u017aba konfliktu zbrojnego. Jeszcze inni, \u017ce pomoc finansowa ze strony pa\u0144stwa jest za ma\u0142a. Licytuj\u0105 si\u0119 czy da\u0107 500 czy 800 + zwi\u0119kszy\u0107 zasi\u0142ki na dziecko, ,,babciowe\u2019\u2019 itd. Jeszcze inni motywowani ideologi\u0105 twierdz\u0105, \u017ce Polki rodz\u0105 coraz mniej dzieci ze strachu przed\u2026 niemo\u017cno\u015bci\u0105 przeprowadzenia aborcji \u2013 tak niekt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce ,,poziom dzietno\u015bci w Polsce ma poprawi\u0107 dost\u0119pno\u015b\u0107 usuni\u0119cia ci\u0105\u017cy na \u017cyczenie\u2019\u2019.<\/p>\n\n\n\n
W 2015 roku przez rz\u0105d Zjednoczonej Prawicy zosta\u0142 wprowadzony program 500+, od pocz\u0105tku ostro krytykowany przez \u00f3wczesn\u0105 opozycj\u0119 jako rozdawnictwo i kupowanie g\u0142os\u00f3w i program, na kt\u00f3ry Polski nie sta\u0107. Po latach okazuje si\u0119 \u017ce rz\u0105dz\u0105ca dzisiaj koalicja nie tylko nie zlikwidowa\u0142a tego \u015bwiadczenia, ale jeszcze je zwi\u0119kszy\u0142a \u2013 najpierw do 800+, a rozwa\u017ca si\u0119 zwi\u0119kszenie nawet do 1000 z\u0142. Program stworzy\u0142 precedens tak silny, \u017ce dzisiaj \u017cadna partia walcz\u0105ca o w\u0142adz\u0119 nie odwa\u017cy\u0142aby si\u0119 go zabra\u0107 ani nawet uszczupli\u0107 bo wie, \u017ce straci\u0142aby g\u0142osy milion\u00f3w rodzin. Na ch\u0142odno oceniaj\u0105c: program nie poprawi\u0142 liczny dzietno\u015bci w Polsce, ale by\u0142 potrzebny ekonomicznie i stanowi\u0142 realn\u0105 pomoc dla setek tysi\u0119cy rodzin, zw\u0142aszcza wielodzietnych i najbiedniejszych. Zmniejszy\u0142 ub\u00f3stwo dzieci, da\u0142 rodzicom oddech finansowy i o\u017cywi\u0142 gospodark\u0119 w latach 2016\u20132020 w stopniu, kt\u00f3rego ma\u0142o kto si\u0119 spodziewa\u0142. Koszt w skali bud\u017cetu nie jest a\u017c tak dramatyczny (obecnie oko\u0142o 7% wszystkich wydatk\u00f3w). W przeliczeniu na PKB to jednak tylko 1,5\u20131,6 %, czyli poziom por\u00f3wnywalny, a nawet ni\u017cszy w por\u00f3wnaniu do kraj\u00f3w zachodnich, gdzie podobne \u015bwiadczenia prorodzinne s\u0105 norm\u0105 od dekad. Mimo wszystko liczby nie k\u0142ami\u0105: dzietno\u015b\u0107 nie wzros\u0142a, a spad\u0142a jeszcze bardziej. 500+ (czy 800+) okaza\u0142o si\u0119 dobrym plasterkiem na ran\u0119, ale nie wyleczy\u0142 przyczyny, dla kt\u00f3rej zosta\u0142 stworzony.<\/p>\n\n\n\n
Bo problem niskiego poziomu dzietno\u015bci tak naprawd\u0119 le\u017cy gdzie indziej.<\/p>\n\n\n\n
Jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn jest paradoksalnie zwi\u0119kszenie zamo\u017cno\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa. Jest to tendencja znana od lat z pa\u0144stw zachodnich. Paradoksalnie im spo\u0142ecze\u0144stwo staje si\u0119 zamo\u017cniejsze, tym bardziej dzieci przestaj\u0105 by\u0107 postrzegane jako konieczno\u015b\u0107 ekonomiczna czy zabezpieczenie na staro\u015b\u0107, a zaczynaj\u0105 by\u0107 traktowane jako kosztowny projekt osobisty \u2013 luksus, na kt\u00f3ry sta\u0107 tylko tych, kt\u00f3rzy s\u0105 gotowi po\u015bwi\u0119ci\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 wolno\u015bci i wygody. Ta sama prawid\u0142owo\u015b\u0107 od dekad obserwowana jest w krajach zachodnich: im wy\u017cszy PKB na osob\u0119 i wi\u0119kszy poziom edukacji kobiet, tym ni\u017csza dzietno\u015b\u0107. Dawniej posiadanie dzieci by\u0142o oczywisto\u015bci\u0105, a w czasach naszych dziadk\u00f3w cz\u0119sto rodzi\u0142o si\u0119 po 5-6 dzieci w jednej rodzinie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa pochodzi\u0142a ze wsi gdzie potrzebne by\u0142y r\u0119ce do pracy w gospodarstwie i pomoc na staro\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Kolejna przyczyna to niew\u0105tpliwie zmiany kulturowe. \u017byjemy w czasach indywidualizmu i samolubno\u015bci, inwestowania g\u0142\u00f3wnie w siebie. Kariera czy wizerunek cz\u0119sto staje si\u0119 najwa\u017cniejsz\u0105 motywacj\u0105 dla wielu ludzi. Kobiety coraz p\u00f3\u017aniej decyduj\u0105 si\u0119 na dzieci. Nie tak jak jeszcze np. dla por\u00f3wnania w 2000 roku gdzie wiele m\u0142odych kobiet zachodzi\u0142o w pierwsz\u0105 ci\u0105\u017ce w wieku 23 lat -dzisiaj 29 lat. Dzisiaj kobiety chc\u0105 sko\u0144czy\u0107 edukacje, cz\u0119sto studia, znale\u017a\u0107 stabilne zatrudnienie. W dodatku w mediach, filmach i serialach dominuje kult silnych, niezale\u017cnych kobiet bardzo cz\u0119sto w spos\u00f3b przerysowany i na si\u0142\u0119 tworzy si\u0119 bohaterki o m\u0119skich cechach charakteru jednocze\u015bnie pokazuj\u0105cy m\u0119\u017cczyzn jak nieporadnych kretyn\u00f3w. Te wzorce wywieraj\u0105 wp\u0142yw na \u015bwiadomo\u015b\u0107 kobiet, kt\u00f3re nie chc\u0105 po\u015bwi\u0119ca\u0107 si\u0119 roli \u017cony czy matki.<\/p>\n\n\n\n
Problem le\u017cy r\u00f3wnie\u017c w mniejszej religijno\u015bci spo\u0142ecze\u0144stw w tym tak\u017ce Polski. Post\u0119puj\u0105ca laicyzacja te\u017c ma du\u017cy wp\u0142yw na postrzeganie relacji z drug\u0105 osob\u0105 czy konieczno\u015bci\u0105 za\u0142o\u017cenia rodziny i prokreacji. Dawniej normaln\u0105 kolej\u0105 rzeczy by\u0142 zwi\u0105zek, narzecze\u0144stwo, \u015blub i dzieci. Ludzie du\u017c\u0105 wag\u0119 przywi\u0105zywali do sakrament\u00f3w, dzisiaj coraz wi\u0119cej ludzi jest niewierz\u0105ca lub nawet pomimo tego, i\u017c deklaruj\u0105 si\u0119 jako wierz\u0105cy i ucz\u0119szczaj\u0105 do ko\u015bcio\u0142a robi\u0105 tak jak sami uwa\u017caj\u0105 za s\u0142uszne. Dawny autorytet Ko\u015bcio\u0142a czy nawet l\u0119k przed tym co ludzie pomy\u015bl\u0105 przestaje mie\u0107 znaczenie. Coraz wi\u0119cej par wybiera nieformalny zwi\u0105zek i nie planuje bra\u0107 \u015blubu czy mie\u0107 dzieci.<\/p>\n\n\n\n
Inn\u0105 przyczyn\u0105 jest te\u017c og\u00f3lny problem zaburzenia relacji mi\u0119dzyludzkich i walka z tradycyjn\u0105 rodzin\u0105. Randkowanie przenios\u0142o si\u0119 w du\u017cej mierze do internetu. Przychodzi do spotkania i ludzie nie wiedz\u0105 o czym ze sob\u0105 rozmawia\u0107. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce mamy do czynienia z epidemi\u0105 samotno\u015bci, szczeg\u00f3lnie u m\u0119\u017cczyzn 30+. Wina le\u017cy po obu stronach. Z jednej strony zbyt wyg\u00f3rowane oczekiwania ze strony kobiet, emancypacja i niezale\u017cno\u015b\u0107, a z drugiej strony brak gotowo\u015bci u m\u0119\u017cczyzn do za\u0142o\u017cenia rodziny i wzi\u0119cia odpowiedzialno\u015bci za rodzin\u0119, za dziecko i r\u00f3wnie\u017c niedostosowanie oczekiwa\u0144 do zmieniaj\u0105cego si\u0119 \u015bwiata. Bo zwi\u0105zek dzisiaj w du\u017cej mierze oparty jest na partnerstwie i obowi\u0105zkach po obydwu stronach.<\/p>\n\n\n\n
No i wreszcie problem niep\u0142odno\u015bci w dzisiejszych czasach. Jeszcze 30\u201340 lat temu bezp\u0142odno\u015b\u0107 dotyczy\u0142a oko\u0142o 10\u201312 % par. Obecnie szacunki m\u00f3wi\u0105 o 15\u201320 % par w wieku rozrodczym, kt\u00f3re maj\u0105 trudno\u015bci z zaj\u015bciem w ci\u0105\u017c\u0119 (dane Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Endokrynologii). Przyczyn jest wiele: p\u00f3\u017aniejszy wiek podejmowania decyzji o dziecku, stres, spo\u017cywanie \u017cywno\u015bci chemicznie przetworzonej, wp\u0142yw otaczaj\u0105cej nas elektroniki, oty\u0142o\u015b\u0107, brak ruchu ale r\u00f3wnie\u017c zaburzenia hormonalne wyst\u0119puj\u0105ce u obu p\u0142ci. Wed\u0142ug metaanaliz z ostatnich lat (np. z 2023 r. w Human Reproduction Update) koncentracja plemnik\u00f3w u m\u0119\u017cczyzn w krajach zachodnich i rozwini\u0119tych spad\u0142a o ponad 50\u201360 % w ci\u0105gu ostatnich 40\u201350 lat. W Polsce badania wskazuj\u0105, \u017ce odsetek m\u0119\u017cczyzn z prawid\u0142ow\u0105 liczb\u0105 plemnik\u00f3w zmniejszy\u0142 si\u0119 z ok. 80\u201385 % w latach 90. do 60\u201365 % obecnie, co znacz\u0105co przyczynia si\u0119 do rosn\u0105cej niep\u0142odno\u015bci par.<\/p>\n\n\n\n
Tymczasem politycy od lat prze\u015bcigaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w tym, kto da wi\u0119cej \u2013 500, 800, a mo\u017ce od razu 1000+ \u2013 jakby wy\u017csza kwota sama z siebie mia\u0142a przekona\u0107 m\u0142ode pary do zak\u0142adania rodzin. Tymczasem prawdziwa promocja dzietno\u015bci to nie tylko pieni\u0105dze, ale te\u017c pokazywanie rodziny jako warto\u015bci, skarbu, czego\u015b pi\u0119knego i wartego wysi\u0142ku. Badania diagnostyczne, podstawowa endokrynologia, leczenie hormonalne czy procedury wspomaganego rozrodu powinny by\u0107 szerzej finansowane przez NFZ \u2013 p\u0142acimy przecie\u017c ogromne sk\u0142adki zdrowotne. In vitro r\u00f3wnie\u017c powinno by\u0107 \u0142atwiej dost\u0119pne: prostsze procedury kwalifikacji, wy\u017csze limity refundacji, mniej biurokracji. A politycy wol\u0105 m\u00f3wi\u0107 o ,,babciowym\u2019\u2019, ,,becikowym\u2019\u2019 ni\u017c o tym, co naprawd\u0119 blokuje ludzi przed decyzj\u0105 o dziecku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wed\u0142ug danych GUS poziom dzietno\u015bci w Polsce w 2024 roku wyni\u00f3s\u0142 1,11. Jest to jeden z najni\u017cszych wynik\u00f3w w ca\u0142ej Unii Europejskiej i najni\u017cszy od czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej. W 2025 r. urodzi\u0142o si\u0119 zaledwie 238 tys. dzieci, czyli o ponad 130 tys. mniej ni\u017c dekad\u0119 wcze\u015bniej. Dla por\u00f3wnania: Czechy maj\u0105 1,46, W\u0119gry 1,55, Szwecja […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1457,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-1456","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-spoleczenstwo"],"blocksy_meta":[],"yoast_head":"\n